'Het nieuwe werken' is een loze kreet

Bij een werkbezoek aan het Utrechtse hoofdkantoor van de Rabobank kwam ik op deze gedachte. De benaming 'het nieuwe werken' zegt eigenlijk niet zo veel. Werken is elke dag nieuw en anders. Het 'andere' is een gevolg van voortgang in cultuur, economie en technologie. De impact op werknemers is onvermijdelijk. Bij de uitleg over die impact of gedragsverandering, of beter nog aanpassing gaf Vincent Lokin (cooperative catalyst) een interessante toelichting. Vaak gedreven door spaarzaamheid en effectiviteit besluit een directie een gebouw te laten ontwerpen dat opvalt door haar ruimte, licht, kleur, vormen en transparantie. Dit alleen al geeft vorm aan het hospitality-concept maar wordt bij de bank versterkt door een royale bemensing aan hostess. Zij zijn punctueel, voorkomend en adequaat en weten feilloos te schiften welke bezoeker waar hoort te zijn. Het gebouw is er voor de mensen en dat komt ook tot uitdrukking in de facilitaire dienstverlening. Vloeren die makkelijk schoon te houden zijn, ramen die zichzelf reinigen en zo veel meer. Dezelfde gedachte over efficiëntie geldt dan natuurlijk ook voor de mensen in het gebouw. Werknemers, anno 2014 werken in de vrije ruimte, met elkaar en op de plek die het beste past. Stimulerende communities of practice vormen de nieuwe ontwikkel- en leeromgeving.

Als gedragswetenschapper met een bijzondere interesse voor mens en (werk)omgeving vroeg ik mij direct af hoe de mens als werknemer omgaat met de andere manier van werken. Kan iedere werknemer meekomen? Worden werk-privacy, kamertjes met 'eigen' werkplekken en prullaria gemist?  Vincent Lokin, die de afgelopen jaren verantwoordelijk was voor Het Nieuwe Werken - ‘Rabo Unplugged’ - had een opmerkelijke uitleg. Vanuit zijn waarneming verliep de transformatie of het aanpassingsproces zonder al te veel problemen. Verklaring zou kunnen zijn dat er een emancipatieslag heeft plaats gevonden. Medewerkers waarderen de ruimte die zij krijgen om het werk optimaal te organiseren. Er is wat dat betreft echt sprake van een nieuwe generatie werknemers, waarbij ook opvallend veel oudere werknemers bij die ‘nieuwe generatie’ horen! We gaan weer volwassen met elkaar om, mensen zien dat ze serieus genomen worden. Dat motiveert enorm. De souplesse van aanpassingen hangt samen met het eigen verantwoordelijkheidsgevoel. Werknemers voelen zich niet alleen verantwoordelijk voor hun werk en de werkgever maar ook voor hun werkende collega's, leveranciers en bezoekers. Wat echt nieuw is, is de verantwoordelijkheid voor anderen en hun omgeving. Een ontwikkeling op werkplekken die volledig voldoet aan de verschuiving van ego naar ECO systemen (Scharmer, 2013). 'Het gebeurt al' dacht ik direct, je moet het alleen willen zien!

De revolutie in het werk is volop gaande. Critici zullen accent leggen op gevolgen van economische en financiële crisis en de noodzaak tot besparen, Anderen zullen zeggen dat het elitaire praat is, immers veel lager geschoold werk, bijvoorbeeld productiewerk maakt een andere aard van vernieuwing door. Constatering is dat verandering in de wereld van werk bij mensen ligt. Werknemers evolueren naar een hogere vorm van verantwoordelijk werknemer. Verantwoordelijke werknemers zijn daarom eerder een teken van deze tijd dan het nieuwe werken.