De Grote Golf van Kanagawa

 

Vorige week lanceerden we ons boek over waardegedreven leiderschap met de indrukwekkende prent van Katsushika Hokusai ‘de grote golf van Kanagawa’ prominent op de kaft. Ik ontving verschillende reacties op deze afbeelding die, in al hun verscheidenheid, mij bevestigen in de juistheid van de keuze van deze plaat voor dit boek. Ik vertel daarom graag iets meer over deze afbeelding en de kunstenaar.

Katshushika Hokusai maakte het werk als onderdeel van een serie vergezichten op Mount Fuji. Deze plaat maakte hij op hoge leeftijd, zo rond zijn zeventigste. Het was de leeftijd waarvan hij – in één van de weinige aan hem toegeschreven uitspraken – zegt dat pas rond die tijd hij ‘ enig inzicht had verworven over de ware aard van de dingen, vogels, dieren, insecten, vissen, grassen en de bomen’. Hij voorspelde dat hij op zijn 80e enige vooruitgang zou hebben gemaakt, op zijn 90e de diepste betekenis van de dingen zou hebben begrepen, op zijn 100e in staat zou zijn tot het creëren van meesterwerken en op zijn 110dat ‘elk punt, elke lijn, een eigen leven leidt’. Volgens deze telling heeft hij die zelf beschreven staat van uitzonderlijk meesterschap nooit bereikt (hij stierf in zijn 89e levensjaar in 1849), maar ik schat dat anders in.  

Als ik in stereotiepen denk, dan herken ik als superieur Europeaan de bescheiden Aziaat in dit citaat. Maar zijn prent is allesbehalve bescheiden (en ik allesbehalve superieur). Door de eeuwen heen is de afbeelding vele malen gebruikt als inspiratiebron of referentiepunt door vele kunstenaars, schrijvers en filosofen. Het geheim ervan ligt misschien juist wel in de graad van meesterschap die Hokusai op deze leeftijd heeft bereikt, die hem in staat stelde om in een eenvoudige afbeelding als deze zoveel tegenstellingen op te nemen. De reacties op de plaat zijn bijna 200 jaar na de productie ervan, nog steeds divers en uitgesproken.

Zo vertelde iemand me dat hij ronduit bang werd van de tekening, met die dreigende golf die zich klauwachtig uitstrekt naar de ranke bootjes, terwijl anderen juist de kracht, de kwetsbaarheid of de harmonie in het werk opviel. Het zijn reacties die in mijn ogen precies de kern raken van het werk, waarvan de kracht is dat het deze tegenstellingen zo prachtig zichtbaar maakt en deze in één beeld gevangen houdt. Als tegenstellingen die elkaar niet kunnen ontwijken, zelfs bij gratie van elkaar bestaan en in hun tegenstelling ook het geheel laten zien. In mijn optiek is het een prachtige verbeelding van het dualisme waaruit het leven bestaat. Goed en kwaad, natuur en cultuur, het vrouwelijke en het mannelijke, kracht en kwetsbaarheid enzovoorts. Waarbij het altijd weer gaat om het zoeken en behouden van de balans. En is dat niet precies waarover het in waardegedreven leiderschap om gaat?

BijlageGrootte
Image icon Hokusai27.52 KB