Captain Kirk

Het was opnieuw prachtig om mee te maken, afgelopen week, hoe snel mensen in staat zijn archetypes van heldendom in zichzelf en de ander te herkennen. Ik gaf een korte workshop over ‘de reis van de held’ voor een groep medewerkers van de gemeente Purmerend en na anderhalf uur prezen de deelnemers elkaar vol overtuiging als held de hemel in! De archetypes uit de oude verhalen – de mythen en sprookjes – bleken nog altijd springlevend.

Het mooie van deze archetypes, zoals de Koning, de Verzorger (of Moeder), de Strijder of de Tovenaar, is dat aan elk van deze archetypes leiderschapsthema’s en waardeoriëntaties zijn verbonden. Deze hebben te maken met de ontwikkeling van het persoonlijk leiderschap en de effectiviteit richting de groep waaraan leiding wordt gegeven, of waar men deel van uitmaakt. Vaak herkennen de mensen in zichzelf of de ander één of meerdere archetypes, maar het komt zelden voor dat er meer dan drie gekozen worden. De verschillende typologieën, leiderschapsthema’s en waardesystemen die aan de archetypes verbonden zijn, maakt goede gesprekken mogelijk over de persoonlijke ontwikkeling of de wijze waarop ‘het avontuur’ waarin de held zich bevindt. Vooral tegenover elkaar staande waarden of handelingspatronen van archetypes waarin men zich herkent, zijn dan interessant.  Zo is de Verzorger  primair gericht op het geven van liefde of ondersteuning aan de ander maar kan dit archetype zichzelf verliezen. Wie naast de Verzorger de Strijder in zichzelf herkent, kan gebruik maken van kwaliteiten die aan dit archetype  verbonden zijn. De valkuil van de Strijder is echter dat hij de wereld gaat zien als een groot strijdtoneel met louter vijanden. In de paradox zit dan vaak de uitdaging verborgen voor de verdere ontwikkeling van het persoonlijk leiderschap. Deze paradoxen komen in beeld wanneer men onder grote druk staat of wanneer men geprikkeld wordt in de allergie van het persoonlijk leiderschap. Iemand die zowel Strijder als Verzorger in zich heeft kan dan putten uit de tegengestelde kwaliteiten van beide archetypes. In het liefdevol aangaan van de strijd, zonder zichzelf daarin te verliezen, zit dan de grote uitdaging. 

Natuurlijk is het gebruiken van de aloude archetypes slechts een hulpmiddel om tot een goede vraagstelling te komen of om te ontdekken in welk verhaal je eigenlijk verzeild bent geraakt. Het voor de geest halen van de innerlijke held en jezelf de vraag stellen wat de archetypische held eigenlijk zou doen in deze situatie, helpt dan op een wonderbaarlijk eenvoudige wijze. 

Zo bevindt zich in mijn kenniskring iemand die boven zijn bureau levensgroot de letters WWCKD op de muur heeft geplakt. Hij vertelde me dat deze letters hem hielpen om in complexe of spannende situaties te bepalen wat hem te doen stond. Hij bleek een groot fan van de serie Star Trek te zijn en Captain Kirk was zijn grote held. Als hij zichzelf afvroeg “What Would Captain Kirk Do?”, dan hielp hem dat zijn koers te kiezen. Zo eenvoudig is het soms!